กลุ่มที่ 2 รางวัลนวัตกรรมและระบบโค้ชเพื่อพัฒนาองค์กร

(Coaching for Educational Leadership Awards)

สำหรับผู้บริหารสถานศึกษา / ศึกษานิเทศก์ / ทีม OD

1. แนวคิดหลัก

  • นวัตกรรมและระบบโค้ชเพื่อพัฒนาองค์กร: หมายถึง การออกแบบหรือประยุกต์ใช้เครื่องมือ ระบบ หรือกระบวนการทำงานที่นำแนวคิดและทักษะของการโค้ชมาใช้ในการบริหาร การนิเทศ หรือการพัฒนาองค์กร เพื่อช่วยให้ครู บุคลากร หรือผู้เกี่ยวข้องกับการจัดการศึกษา ได้เรียนรู้ พัฒนา และทำงานร่วมกันอย่างมีคุณภาพมากขึ้น
  • การโค้ชในบริบทของการบริหารและพัฒนาองค์กร: หมายถึง การใช้กระบวนการฟัง การตั้งคำถาม การสะท้อนคิด และการหนุนเสริมศักยภาพของบุคลากร เพื่อช่วยให้การทำงาน การพัฒนาคน และการพัฒนาองค์กรดำเนินไปอย่างมีความหมาย ไม่ได้มุ่งเพียงการสั่งการหรือควบคุมการปฏิบัติงาน แต่ให้ความสำคัญกับการช่วยให้บุคลากรคิด พัฒนา และเรียนรู้จากการปฏิบัติงานจริง
  • การพัฒนาครูและบุคลากร: หมายถึง การที่นวัตกรรมหรือระบบโค้ชช่วยให้ครูและบุคลากรเกิดการเรียนรู้ พัฒนาทักษะการทำงาน ทบทวนการปฏิบัติของตนเอง และค่อย ๆ ยกระดับความสามารถในการทำงานร่วมกับผู้อื่นได้ดีขึ้น
  • คุณภาพการนิเทศ: หมายถึง การนิเทศที่ไม่ได้มุ่งเพียงติดตามหรือประเมินผล แต่เป็นกระบวนการที่ช่วยให้ครูหรือผู้รับการนิเทศได้คิด ได้ทบทวน ได้เห็นแนวทางพัฒนางานของตนเอง และมีกำลังใจในการพัฒนาต่อไป
  • การเรียนรู้ร่วมกันในองค์กร: หมายถึง การที่นวัตกรรมหรือระบบโค้ชช่วยให้คนในองค์กรมีโอกาสแลกเปลี่ยนเรียนรู้ รับฟังกัน สะท้อนคิดร่วมกัน และใช้ประสบการณ์จากการทำงานเป็นฐานของการพัฒนาองค์กร
  • ความปลอดภัยทางจิตใจและความสัมพันธ์ในการทำงาน: หมายถึง บรรยากาศการทำงานที่เอื้อต่อความไว้วางใจ การเปิดใจรับฟัง การกล้าแลกเปลี่ยนความคิดเห็น และการทำงานร่วมกันอย่างเคารพกัน ซึ่งเป็นฐานสำคัญของการเรียนรู้ร่วมและการพัฒนาองค์กรในระยะยาว
  • นวัตกรรมของกลุ่ม 2: หมายถึง ความใหม่ในเชิงเครื่องมือ ระบบ หรือวิธีดำเนินงานที่สามารถนำไปใช้ได้จริง มีหลักคิดชัดเจน และช่วยให้การบริหาร การนิเทศ หรือการพัฒนาองค์กรมีคุณภาพมากขึ้น เน้นการออกแบบที่เหมาะสมกับบริบทและช่วยให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่พึงประสงค์ได้อย่างเป็นรูปธรรม

2. หลักการสำคัญในการพิจารณาผลงาน

  • ให้ความสำคัญกับคุณภาพของหลักคิดและการออกแบบนวัตกรรม ระบบ หรือเครื่องมือโค้ช ที่เชื่อมโยงกับการพัฒนาคนและพัฒนาองค์กรอย่างชัดเจน
  • คุณค่าของผลงานพิจารณาได้จากการนำแนวคิดและทักษะการโค้ชไปใช้ในการบริหาร การนิเทศ หรือการพัฒนาองค์กรอย่างเป็นรูปธรรม
  • ความสอดคล้องระหว่างปัญหา เป้าหมาย หลักคิด กระบวนการดำเนินงาน และผลที่คาดว่าจะเกิดขึ้น เป็นส่วนสำคัญของการพิจารณาคุณภาพผลงาน
  • คุณภาพของระบบและกระบวนการ มีความสำคัญต่อการพิจารณาผลงานในเวทีนี้ แม้ผลลัพธ์จะยังไม่ปรากฏชัดเต็มที่ หากผลงานมีหลักคิดดี มีกระบวนการเหมาะสม และมีศักยภาพในการใช้ต่อ ก็ถือว่ามีคุณค่า
  • การมีส่วนร่วมของครู บุคลากร หรือผู้เกี่ยวข้อง ช่วยสะท้อนว่านวัตกรรมหรือระบบนั้นสามารถนำไปใช้จริงและเชื่อมไปสู่การเรียนรู้ร่วมกันในองค์กรได้
  • ผลงานที่มีคุณภาพ ควรสะท้อนศักยภาพในการพัฒนาครูหรือบุคลากร ยกระดับคุณภาพการนิเทศ และส่งเสริมบรรยากาศการทำงานที่เอื้อต่อความไว้วางใจและความปลอดภัยทางจิตใจ
  • การพิจารณาผลงานอย่างรอบด้าน จึงควรมองร่วมกันทั้งหลักคิด กระบวนการ ความเหมาะสมกับบริบท การมีส่วนร่วม และศักยภาพในการนำไปใช้จริงหรือขยายผลต่อไป

3. องค์ประกอบและน้ำหนักคะแนนของเกณฑ์ประเมิน

เกณฑ์การประเมินผลงานในกลุ่มนี้ ประกอบด้วย 6 องค์ประกอบ รวมคะแนนทั้งสิ้น 100 คะแนน โดยกำหนดน้ำหนักคะแนนตามความสำคัญของแต่ละองค์ประกอบ เพื่อใช้เป็นกรอบกลางในการพิจารณาคุณภาพของนวัตกรรม ระบบ หรือเครื่องมือโค้ชเพื่อพัฒนาองค์กร

ลำดับ องค์ประกอบการประเมิน น้ำหนักคะแนน
1แนวคิดนวัตกรรมและความสมบูรณ์ของระบบ20
2การบูรณาการชุดความคิดและทักษะการโค้ชในการบริหาร การนิเทศ หรือการพัฒนาองค์กร25
3คุณภาพของกระบวนการดำเนินงานและการมีส่วนร่วมของบุคลากร20
4การส่งเสริมการเรียนรู้ร่วมกัน ความปลอดภัยทางจิตใจ และวัฒนธรรมการทำงานในองค์กร15
5ความเป็นไปได้ในการใช้จริง การใช้ต่อเนื่อง และการขยายผล10
6หลักฐานสะท้อนกระบวนการและผลลัพธ์ของนวัตกรรม10
รวมคะแนนทั้งสิ้น100

4. คำอธิบายความหมายของแต่ละองค์ประกอบ (Rubrics)

คำอธิบายต่อไปนี้ แสดงความหมายขององค์ประกอบการประเมินทั้ง 6 องค์ประกอบ เพื่อใช้เป็นแนวทางในการทำความเข้าใจขอบเขตของแต่ละองค์ประกอบ และใช้ประกอบการพิจารณาระดับคุณภาพของผลงานได้อย่างชัดเจนมากขึ้น ในส่วนต่อไปนี้ จะนำเสนอคำอธิบายของแต่ละองค์ประกอบ โดยประกอบด้วย ชื่อองค์ประกอบ น้ำหนักคะแนน แนวคิดสำคัญ และเกณฑ์พิจารณาระดับคุณภาพ 5 ระดับ

4.1 แนวคิดนวัตกรรมและความสมบูรณ์ของระบบ (20 คะแนน)

แนวคิดสำคัญ: พิจารณาคุณภาพของนวัตกรรม ระบบ หรือเครื่องมือโค้ชในภาพรวม ว่ามีหลักคิดชัดเจน มีความใหม่ในเชิงการนำไปใช้จริง และมีความสอดคล้องระหว่างปัญหา เป้าหมาย กระบวนการดำเนินงาน และผลที่คาดว่าจะเกิดขึ้นเพียงใด

ระดับคุณภาพคำอธิบาย
5 ดีเยี่ยมผลงานมีหลักคิดชัดเจน อธิบายความใหม่และความจำเป็นของนวัตกรรมหรือระบบได้อย่างมีเหตุผล และองค์ประกอบต่าง ๆ ของระบบมีความสอดคล้องกันอย่างเป็นภาพรวม
4 ดีมากผลงานมีหลักคิดค่อนข้างชัด อธิบายความใหม่และแนวทางดำเนินงานได้ดี และองค์ประกอบส่วนใหญ่ของระบบมีความสอดคล้องกัน แม้บางส่วนยังไม่สมบูรณ์เต็มที่
3 ดีผลงานมีหลักคิดและแนวทางดำเนินงานในระดับหนึ่ง แต่ความเชื่อมโยงระหว่างปัญหา เป้าหมาย กระบวนการ และผลที่คาดว่าจะเกิดขึ้นยังไม่ชัดเจนทุกส่วน
2 พอใช้ผลงานอธิบายหลักคิดหรือความใหม่ของนวัตกรรมได้ค่อนข้างจำกัด และความสอดคล้องขององค์ประกอบภายในระบบยังไม่ชัดเจน
1 ควรปรับปรุงผลงานยังไม่สะท้อนหลักคิดของนวัตกรรมหรือความสมบูรณ์ของระบบอย่างชัดเจน และยังไม่เห็นความเชื่อมโยงขององค์ประกอบสำคัญภายในผลงาน
4.2 การบูรณาการชุดความคิดและทักษะการโค้ชในการบริหาร การนิเทศ หรือการพัฒนาองค์กร (25 คะแนน)

แนวคิดสำคัญ: พิจารณาการนำชุดความคิดและทักษะการโค้ชมาประยุกต์ใช้ในการบริหาร การนิเทศ หรือการพัฒนาองค์กร ทั้งในด้านการฟัง การตั้งคำถาม การสะท้อนคิด การหนุนเสริมศักยภาพ และการปรับบทบาทการทำงานของผู้บริหารหรือผู้พัฒนาองค์กร จากการสั่งการหรือกำกับงานเป็นหลัก ไปสู่การช่วยให้ครูและบุคลากรคิด พัฒนา และเรียนรู้จากการทำงานจริงมากขึ้น

ระดับคุณภาพคำอธิบาย
5 ดีเยี่ยมผลงานสะท้อนการบูรณาการชุดความคิดและทักษะการโค้ชอย่างชัดเจนต่อเนื่อง ทั้งในด้านการฟัง การตั้งคำถาม การสะท้อนคิด และการหนุนเสริมศักยภาพของบุคลากร พร้อมทั้งสะท้อนการเปลี่ยนแปลงบทบาทของผู้บริหารหรือผู้พัฒนาองค์กรอย่างเป็นรูปธรรม จนเห็นได้ว่ากระบวนการโค้ชเป็นส่วนสำคัญของการบริหาร การนิเทศ หรือการพัฒนาองค์กร
4 ดีมากผลงานสะท้อนการใช้ชุดความคิดและทักษะการโค้ชได้ค่อนข้างชัดเจน และเชื่อมโยงกับการบริหาร การนิเทศ หรือการพัฒนาองค์กรได้ดี รวมทั้งเริ่มเห็นการเปลี่ยนแปลงบทบาทของผู้บริหารหรือผู้พัฒนาองค์กรในบางส่วน แม้บางส่วนยังไม่เด่นชัดเต็มที่
3 ดีผลงานมีการนำแนวคิดและทักษะการโค้ชมาใช้ในระดับหนึ่ง แต่ยังไม่ต่อเนื่องทุกส่วน หรือยังไม่ชัดว่ากระบวนการโค้ชช่วยยกระดับการทำงาน การพัฒนาองค์กร หรือการเปลี่ยนบทบาทของผู้บริหารอย่างไร
2 พอใช้ผลงานมีลักษณะของการใช้การโค้ชอยู่บ้าง แต่ยังปรากฏในระดับจำกัด หรือยังไม่เห็นการเชื่อมโยงอย่างชัดเจนกับการบริหาร การนิเทศ การพัฒนาองค์กร หรือการเปลี่ยนแปลงบทบาทของผู้บริหาร
1 ควรปรับปรุงผลงานยังไม่สะท้อนการบูรณาการชุดความคิดและทักษะการโค้ชอย่างชัดเจน และยังไม่เห็นบทบาทของกระบวนการโค้ชต่อการบริหาร การนิเทศ หรือการพัฒนาองค์กร
4.3 คุณภาพของกระบวนการดำเนินงานและการมีส่วนร่วมของบุคลากร (20 คะแนน)

แนวคิดสำคัญ: พิจารณาคุณภาพของกระบวนการดำเนินงาน ว่ามีความเป็นระบบ เหมาะสมกับบริบท และเปิดโอกาสให้ครู บุคลากร หรือผู้เกี่ยวข้อง ได้มีส่วนร่วมในการเรียนรู้ การพัฒนา และการขับเคลื่อนนวัตกรรมหรือระบบนั้นอย่างเหมาะสมเพียงใด

ระดับคุณภาพคำอธิบาย
5 ดีเยี่ยมผลงานมีกระบวนการดำเนินงานที่เป็นระบบ ชัดเจน และเหมาะสมกับบริบท เปิดโอกาสให้ครู บุคลากร หรือผู้เกี่ยวข้อง มีส่วนร่วมอย่างมีความหมายในหลายช่วงของการพัฒนาและการใช้ระบบ
4 ดีมากผลงานมีกระบวนการดำเนินงานค่อนข้างชัดเจน และเปิดโอกาสให้บุคลากรมีส่วนร่วมได้ดี แม้บางส่วนยังไม่ต่อเนื่องหรือยังไม่เด่นชัดเต็มที่
3 ดีผลงานมีกระบวนการดำเนินงานในระดับหนึ่ง และมีการมีส่วนร่วมของบุคลากรอยู่บ้าง แต่ความต่อเนื่องหรือความเชื่อมโยงของกระบวนการยังไม่ชัดทุกส่วน
2 พอใช้ผลงานมีกระบวนการดำเนินงานค่อนข้างจำกัด หรือการมีส่วนร่วมของบุคลากรยังอยู่ในวงแคบ ทำให้ยังไม่เห็นภาพของการขับเคลื่อนร่วมกันอย่างชัดเจน
1 ควรปรับปรุงผลงานยังไม่สะท้อนกระบวนการดำเนินงานที่ชัดเจน และยังไม่เห็นการมีส่วนร่วมของครู บุคลากร หรือผู้เกี่ยวข้องอย่างเพียงพอ
4.4 การส่งเสริมการเรียนรู้ร่วมกัน ความปลอดภัยทางจิตใจ และวัฒนธรรมการทำงานในองค์กร (15 คะแนน)

แนวคิดสำคัญ: พิจารณาศักยภาพของนวัตกรรมหรือระบบโค้ชในการส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้ร่วมกันภายในองค์กร ช่วยให้บุคลากรมีโอกาสแลกเปลี่ยน รับฟัง สะท้อนคิด และทำงานร่วมกันในบรรยากาศที่เอื้อต่อความไว้วางใจ ความปลอดภัยทางจิตใจ และการก่อรูปของวัฒนธรรมการทำงานที่สนับสนุนการเรียนรู้และการพัฒนาองค์กร

ระดับคุณภาพคำอธิบาย
5 ดีเยี่ยมผลงานสะท้อนการส่งเสริมการเรียนรู้ร่วมกัน ความไว้วางใจ ความปลอดภัยทางจิตใจ และวัฒนธรรมการทำงานในองค์กรได้อย่างชัดเจน เห็นได้ว่าระบบหรือกระบวนการช่วยให้บุคลากรเปิดใจเรียนรู้ ทำงานร่วมกัน และค่อย ๆ เกิดแบบแผนการทำงานร่วมที่สนับสนุนการพัฒนาองค์กร
4 ดีมากผลงานสะท้อนการส่งเสริมการเรียนรู้ร่วมกัน บรรยากาศการทำงานที่เอื้อต่อความไว้วางใจ และแนวโน้มของการเกิดวัฒนธรรมการทำงานที่ดีได้ค่อนข้างชัดเจน แม้บางส่วนยังไม่เด่นชัดเต็มที่
3 ดีผลงานมีการส่งเสริมการเรียนรู้ร่วมกัน ความสัมพันธ์ในการทำงาน หรือบรรยากาศที่เอื้อต่อการทำงานร่วมกันในระดับหนึ่ง แต่ความเชื่อมโยงกับการก่อรูปของวัฒนธรรมการทำงานในองค์กรยังไม่ชัดทุกส่วน
2 พอใช้ผลงานสะท้อนการเรียนรู้ร่วมกันหรือบรรยากาศการทำงานที่ดีอยู่บ้าง แต่ยังไม่เห็นอย่างชัดเจนว่าระบบหรือกระบวนการช่วยส่งเสริมความไว้วางใจ ความปลอดภัยทางจิตใจ หรือวัฒนธรรมการทำงานในองค์กรอย่างไร
1 ควรปรับปรุงผลงานยังไม่สะท้อนการส่งเสริมการเรียนรู้ร่วมกัน ความปลอดภัยทางจิตใจ หรือวัฒนธรรมการทำงานที่เอื้อต่อการพัฒนาองค์กรอย่างชัดเจน
4.5 ความเป็นไปได้ในการใช้จริง การใช้ต่อเนื่อง และการขยายผล (10 คะแนน)

แนวคิดสำคัญ: พิจารณาความเหมาะสมของนวัตกรรมหรือระบบโค้ชต่อการนำไปใช้จริงในบริบทของสถานศึกษา ความต่อเนื่องในการใช้ และศักยภาพในการประยุกต์ใช้หรือขยายผลไปยังบุคลากร กลุ่มงาน หรือหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้อง

ระดับคุณภาพคำอธิบาย
5 ดีเยี่ยมผลงานมีความเหมาะสมต่อการใช้จริงในบริบทขององค์กรอย่างชัดเจน มีแนวทางการใช้ต่อเนื่อง และเห็นศักยภาพในการขยายผลได้อย่างเป็นรูปธรรม
4 ดีมากผลงานมีความเหมาะสมต่อการใช้จริง และมีแนวโน้มใช้ต่อเนื่องหรือขยายผลได้ดี แม้บางส่วนยังไม่เด่นชัดเต็มที่
3 ดีผลงานมีความเป็นไปได้ในการใช้จริงในระดับหนึ่ง และมีศักยภาพในการใช้ต่อหรือขยายผลอยู่บ้าง แต่ยังไม่ชัดเจนทุกส่วน
2 พอใช้ผลงานมีความเป็นไปได้ในการใช้จริงค่อนข้างจำกัด หรือยังไม่เห็นแนวทางการใช้ต่อเนื่องและการขยายผลอย่างชัดเจน
1 ควรปรับปรุงผลงานยังไม่สะท้อนความเหมาะสมต่อการใช้จริงในบริบทขององค์กร และยังไม่เห็นศักยภาพในการใช้ต่อเนื่องหรือขยายผล
4.6 หลักฐานสะท้อนกระบวนการและผลลัพธ์ของนวัตกรรม (10 คะแนน)

แนวคิดสำคัญ: พิจารณาคุณภาพของหลักฐานที่ใช้สะท้อนกระบวนการดำเนินงานและผลที่เกิดขึ้นจากนวัตกรรม ระบบ หรือเครื่องมือโค้ช ว่าสามารถช่วยให้เห็นความเชื่อมโยงระหว่างสิ่งที่ออกแบบไว้กับการนำไปใช้จริง และผลที่เกิดขึ้นกับบุคลากร องค์กร หรือการเปลี่ยนแปลงบทบาทการทำงานของผู้บริหารหรือผู้พัฒนาองค์กรได้ชัดเจนเพียงใด

ระดับคุณภาพคำอธิบาย
5 ดีเยี่ยมหลักฐานสะท้อนทั้งกระบวนการดำเนินงานและผลลัพธ์ได้อย่างชัดเจน มีความสอดคล้องกับแนวคิดและการออกแบบของนวัตกรรม และช่วยให้เห็นทั้งการนำไปใช้จริง การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับบุคลากรหรือองค์กร และการเปลี่ยนแปลงเชิงรูปธรรมของผู้บริหารหรือผู้พัฒนาองค์กร
4 ดีมากหลักฐานสะท้อนกระบวนการและผลลัพธ์ได้ค่อนข้างชัดเจน และมีความสอดคล้องกับนวัตกรรมหรือระบบ รวมทั้งเริ่มเห็นการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับบุคลากร องค์กร หรือผู้บริหารในบางส่วน แม้บางส่วนยังไม่เด่นชัดเต็มที่
3 ดีหลักฐานช่วยให้เห็นกระบวนการหรือผลลัพธ์ในระดับหนึ่ง แต่ความเชื่อมโยงระหว่างการออกแบบ การดำเนินงาน และผลที่เกิดขึ้นกับบุคลากร องค์กร หรือผู้บริหารยังไม่ชัดทุกส่วน
2 พอใช้หลักฐานมีอยู่ในระดับจำกัด หรือสะท้อนให้เห็นเพียงบางส่วนของกระบวนการหรือผลลัพธ์ ขณะที่ความเชื่อมโยงกับนวัตกรรมหรือการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นยังไม่ชัดเจน
1 ควรปรับปรุงหลักฐานยังไม่ชัดเจน หรือยังไม่เพียงพอที่จะสะท้อนกระบวนการดำเนินงานและผลลัพธ์ของนวัตกรรมได้อย่างเหมาะสม