กลุ่มที่ 1 รางวัลการจัดการเรียนรู้ด้วยกระบวนการโค้ช

(Coaching for Learning Awards)

สำหรับครูผู้สอน

1. แนวคิดหลัก

  • 1.1 การจัดการเรียนรู้ด้วยกระบวนการโค้ช: หมายถึง การออกแบบการเรียนรู้ที่นำวิธีคิดและทักษะของการโค้ชมาประยุกต์ใช้ในชั้นเรียน เพื่อช่วยให้ผู้เรียนได้คิด สำรวจความเข้าใจของตนเอง เชื่อมโยงการเรียนรู้เข้ากับประสบการณ์ และพัฒนาความสามารถในการเรียนรู้ด้วยตนเองมากขึ้น แกนสำคัญของกระบวนการนี้อยู่ที่การฟังอย่างตั้งใจ การตั้งคำถามที่ช่วยเปิดความคิด และการชวนให้ผู้เรียนสะท้อนคิดอย่างต่อเนื่อง ซึ่งสอดคล้องกับเจตนาของโครงการที่ต้องการส่งเสริมการเรียนรู้เชิงบวกและการเติบโตจากภายในของผู้เรียน
  • 1.2 ความแตกต่างระหว่าง ครูผู้สอนแบบถ่ายทอด กับ “ครูโค้ช”: ครูผู้สอนแบบถ่ายทอด มักทำหน้าที่หลักในการอธิบายเนื้อหา กำหนดทิศทางการเรียนรู้ และควบคุมกิจกรรมให้เป็นไปตามแผน ขณะที่ครูโค้ชให้ความสำคัญกับการออกแบบกระบวนการเรียนรู้ที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้คิด ได้ตอบ ได้ลอง และได้สะท้อนตนเองมากขึ้น บทบาทของครูจึงขยับจากผู้บอก มาเป็นผู้ฟัง ผู้ตั้งคำถาม ผู้สังเกต และผู้ช่วยประคับประคองการเรียนรู้ของผู้เรียนให้ค่อย ๆ ก้าวไปข้างหน้าได้ด้วยตนเอง
  • 1.3 การเรียนรู้เชิงรุก (active learning) ในบริบทของกระบวนการโค้ช: หมายถึงการจัดการเรียนรู้ที่ทำให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมทางความคิดอย่างแท้จริง ผู้เรียนได้คิด ได้ตั้งคำถาม ได้แลกเปลี่ยน ได้ทดลอง และได้สรุปความเข้าใจของตนเอง โดยครูใช้กระบวนการโค้ชเข้ามาช่วยให้การมีส่วนร่วมนั้นนำไปสู่การเรียนรู้อย่างมีความหมาย ไม่ใช่เพียงความเคลื่อนไหวในชั้นเรียนเท่านั้น
  • 1.4 ผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง: หมายถึง การจัดการเรียนรู้ที่ให้ความสำคัญกับการเรียนรู้ของผู้เรียนเป็นแกน ครูมีบทบาทออกแบบการเรียนรู้จากมุมมองของผู้เรียนมากขึ้น ทั้งในด้านความพร้อม ความสนใจ วิธีคิด ประสบการณ์เดิม และจังหวะการเรียนรู้ของแต่ละคน ผู้เรียนจึงไม่ได้เป็นเพียงผู้รับกิจกรรม แต่เป็นผู้มีส่วนร่วมในการสร้างความหมายของการเรียนรู้ด้วยตนเอง
  • 1.5 ผลลัพธ์การเรียนรู้: หมายถึง ผลที่เกิดขึ้นกับผู้เรียนใน 3 ด้านที่เชื่อมโยงกัน ได้แก่ ความรู้ (Knowledge) ความรู้ ความเข้าใจ หรือสาระสำคัญที่ผู้เรียนควรเรียนรู้ ทักษะ (Skill) ทักษะที่ผู้เรียนควรได้ฝึกและพัฒนา ทั้งทักษะทางวิชาการ ทักษะการคิด และทักษะการปฏิบัติ และ เจตคติหรือคุณลักษณะ (Attitude/Attribute) แนวโน้มภายในที่เกี่ยวข้องกับการเรียนรู้และการดำเนินชีวิต การพิจารณาผลงานในครั้งนี้ พิจารณาผลลัพธ์การเรียนรู้ จากทั้งประเด็นผู้เรียน “รู้” อะไร “ทำอะไรได้” และ “เติบโตภายใน” อย่างไรจากการเรียนรู้นั้น
  • 1.6 คุณธรรม: หมายถึงการออกแบบการเรียนรู้ที่ช่วยให้ผู้เรียน สามารถพัฒนาการคิด การตัดสินใจ และการกระทำที่ตั้งอยู่บนความรับผิดชอบ ความเข้าใจผู้อื่น ความซื่อสัตย์ และการใช้ความสามารถของตนอย่างเหมาะสม คุณธรรมเป็นส่วนหนึ่งของผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ควรปรากฏอยู่ในวิธีคิด วิธีเรียนรู้ และวิธีปฏิบัติของผู้เรียน
  • 1.7 นวัตกรรมของกลุ่ม 1: หมายถึง ความใหม่ในเชิงรูปแบบการจัดการเรียนรู้ที่มีหลักคิดชัดเจน และสามารถอธิบายได้ว่าความใหม่นั้นช่วยยกระดับการเรียนรู้ของผู้เรียนอย่างไร อย่างไรก็ตาม ความใหม่ไม่ได้หมายถึงสิ่งที่ไม่เคยมีมาก่อน แต่หมายถึงการออกแบบหรือประยุกต์ใช้กระบวนการโค้ชในลักษณะที่มีเหตุผล มีความสอดคล้องภายใน และทำให้การจัดการเรียนรู้มีคุณภาพต่างไปจากรูปแบบเดิมอย่างเห็นได้ชัด

2. หลักการสำคัญในการพิจารณาผลงาน

  • ให้ความสำคัญกับคุณภาพของแนวคิดและการออกแบบการเรียนรู้เป็นสำคัญ โดยมองให้เห็นว่าผลงานนั้นมีหลักคิดที่ชัดเจนและสามารถแปลงไปสู่การจัดการเรียนรู้ได้อย่างมีความหมาย
  • คุณค่าของผลงานสามารถพิจารณาได้จากการประยุกต์ใช้วิธีคิดและทักษะของการโค้ชในกระบวนการเรียนรู้อย่างเป็นรูปธรรม ทั้งในด้านการตั้งคำถาม การฟัง การเปิดพื้นที่ให้ผู้เรียนคิด และการชวนให้ผู้เรียนสะท้อนตนเอง
  • ความสอดคล้องระหว่างแนวคิด จุดประสงค์ กิจกรรม คำถาม บทบาทครู บทบาทผู้เรียน และการประเมินผล เป็นองค์ประกอบสำคัญที่ช่วยสะท้อนคุณภาพของผลงานในภาพรวม
  • หลักฐานที่แสดงให้เห็นการเรียนรู้ของผู้เรียน มีความสำคัญต่อการพิจารณาผลงาน เพราะช่วยให้เห็นว่ากระบวนการที่ออกแบบไว้สามารถนำไปสู่ผลลัพธ์ด้านความรู้ ทักษะ คุณลักษณะ และคุณธรรมได้จริงเพียงใด
  • ลักษณะของ active learning สะท้อนจากการมีส่วนร่วมทางความคิดของผู้เรียนที่เชื่อมโยงกับแกนของกระบวนการโค้ช ไม่ว่าจะเป็นการคิด การสำรวจความเข้าใจของตนเอง การเชื่อมโยงประสบการณ์ หรือการสะท้อนคิดต่อการเรียนรู้
  • การพิจารณาผลงานอย่างรอบด้าน มองร่วมกันทั้งหลักคิด กระบวนการเรียนรู้ และผลที่เกิดขึ้นกับผู้เรียน เพื่อให้เห็นคุณภาพของการจัดการเรียนรู้ด้วยกระบวนการโค้ชอย่างครบถ้วน

3. องค์ประกอบและน้ำหนักคะแนนของเกณฑ์ประเมิน

เกณฑ์การประเมินผลงาน กลุ่มที่ 1 ประกอบด้วย 6 องค์ประกอบ รวมคะแนนทั้งสิ้น 100 คะแนน โดยกำหนดน้ำหนักคะแนนตามความสำคัญของแต่ละองค์ประกอบ ดังตาราง

ลำดับ องค์ประกอบการประเมิน น้ำหนักคะแนน
1แนวคิดนวัตกรรมและความสมบูรณ์ของแผน15
2การบูรณาการชุดความคิดและทักษะการโค้ชตามแนวทาง ICF30
3การเรียนรู้เชิงรุกและการเป็นผู้เรียนศูนย์กลาง20
4ผลลัพธ์การเรียนรู้ และคุณธรรม20
5การวัดและประเมินผล10
6หลักฐานสะท้อนผลจากครูและผู้เรียน5
รวมคะแนนทั้งสิ้น100

4. คำอธิบายความหมายขององค์ประกอบ (Rubrics)

คำอธิบายต่อไปนี้ แสดงความหมายขององค์ประกอบการประเมินทั้ง 6 องค์ประกอบ เพื่อใช้เป็นแนวทางในการทำความเข้าใจขอบเขตของแต่ละองค์ประกอบ และใช้ประกอบการพิจารณาระดับคุณภาพของผลงานได้อย่างชัดเจนมากขึ้น

4.1 แนวคิดนวัตกรรมและความสมบูรณ์ของแผน (15 คะแนน)

แนวคิดสำคัญ: พิจารณาคุณภาพของแผนการจัดการเรียนรู้ในภาพรวม ว่ามีหลักคิดชัดเจน มีความใหม่ในเชิงรูปแบบการจัดการเรียนรู้ที่อธิบายได้ และมีความสอดคล้องระหว่างจุดประสงค์ กิจกรรม กระบวนการโค้ช สื่อ และการประเมินผลอย่างเป็นระบบ

ระดับคุณภาพคำอธิบาย
5 ดีเยี่ยมผลงานมีหลักคิดชัดเจน ความใหม่ของแผนอธิบายได้อย่างมีเหตุผล และทุกองค์ประกอบของแผนสอดคล้องกันอย่างเป็นระบบ เห็นได้ชัดว่าแผนช่วยยกระดับการเรียนรู้ของผู้เรียน
4 ดีมากผลงานมีหลักคิดค่อนข้างชัด มีความใหม่ในเชิงการออกแบบการเรียนรู้ และองค์ประกอบส่วนใหญ่สอดคล้องกันดี แม้ยังมีบางส่วนที่ยังไม่เด่นชัดเต็มที่
3 ดีผลงานมีหลักคิดในระดับหนึ่ง และมีความพยายามออกแบบการเรียนรู้ให้แตกต่างจากเดิม แต่ความสอดคล้องขององค์ประกอบภายในแผนยังไม่ชัดทุกส่วน
2 พอใช้ผลงานยังอธิบายหลักคิดและความใหม่ได้ไม่ชัดเจน ความเชื่อมโยงระหว่างจุดประสงค์ กิจกรรม และการประเมินผลยังไม่ต่อเนื่อง
1 ควรปรับปรุงผลงานยังไม่สะท้อนหลักคิดนวัตกรรมอย่างชัดเจน และองค์ประกอบต่าง ๆ ภายในแผนยังไม่สอดคล้องกัน
4.2 การบูรณาการชุดความคิดและทักษะการโค้ชตามแนวทาง ICF (30 คะแนน)

แนวคิดสำคัญ: พิจารณาการนำชุดความคิดและทักษะการโค้ชตามแนวทาง ICF มาประยุกต์ใช้ในการจัดการเรียนรู้ ทั้งในด้านความเชื่อของครูต่อศักยภาพของผู้เรียน การฟัง การตั้งคำถาม การเปิดพื้นที่ให้ผู้เรียนคิดและสะท้อนตนเอง ตลอดจนบทบาทของครูในฐานะผู้ช่วยประคับประคองการเรียนรู้ของผู้เรียน

ระดับคุณภาพคำอธิบาย
5 ดีเยี่ยมผลงานสะท้อนชุดความคิดและทักษะการโค้ชอย่างชัดเจน ครูเชื่อมั่นในศักยภาพของผู้เรียน เปิดพื้นที่ให้ผู้เรียนคิดและเรียนรู้ด้วยตนเอง รับฟังโดยไม่รีบตัดสิน ใช้คำถามและการสะท้อนคิดอย่างต่อเนื่อง และมีบทบาทเป็นผู้ประคับประคองการเรียนรู้มากกว่าผู้บอกคำตอบ
4 ดีมากผลงานสะท้อนการใช้ชุดความคิดและทักษะการโค้ชได้ค่อนข้างชัดเจน มีการใช้คำถาม การฟัง และการชวนสะท้อนคิดอย่างเหมาะสม รวมทั้งเริ่มเห็นบทบาทของครูที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนคิดและเรียนรู้ด้วยตนเอง แม้บางส่วนยังไม่เด่นชัดเต็มที่
3 ดีผลงานมีการประยุกต์ใช้แนวคิดและทักษะการโค้ชในบางส่วน แต่ยังไม่ต่อเนื่องตลอดกระบวนการเรียนรู้ หรือยังไม่ชัดว่าครูเปิดพื้นที่ให้ผู้เรียนคิดและเรียนรู้ด้วยตนเองได้มากเพียงใด
2 พอใช้ผลงานมีลักษณะของการใช้คำถามหรือกิจกรรมบางอย่างที่ใกล้เคียงกับการโค้ช แต่บทบาทของครูยังคงเป็นผู้บอกหรือกำกับการเรียนรู้เป็นส่วนใหญ่ และยังไม่เห็นชุดความคิดของครูโค้ชอย่างชัดเจน
1 ควรปรับปรุงผลงานยังไม่สะท้อนการบูรณาการชุดความคิดและทักษะการโค้ชอย่างชัดเจน และบทบาทของครูยังไม่แตกต่างจากการสอนแบบถ่ายทอดทั่วไป
4.3 การเรียนรู้เชิงรุกและผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง (20 คะแนน)

แนวคิดสำคัญ: พิจารณาคุณภาพของการจัดการเรียนรู้ที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมทางความคิด ได้คิด ได้แลกเปลี่ยน ได้ทดลอง และได้สร้างความหมายของการเรียนรู้ด้วยตนเอง โดยครูออกแบบกระบวนการเรียนรู้จากมุมมองของผู้เรียน และใช้กระบวนการโค้ชช่วยให้การมีส่วนร่วมนั้นนำไปสู่การเรียนรู้อย่างมีความหมาย

ระดับคุณภาพคำอธิบาย
5 ดีเยี่ยมผลงานจัดการเรียนรู้เปิดโอกาสให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมทางความคิดอย่างต่อเนื่อง ผู้เรียนได้คิด แลกเปลี่ยน ทดลอง และสะท้อนการเรียนรู้ของตนเองอย่างชัดเจน โดยครูทำหน้าที่ออกแบบและสนับสนุนการเรียนรู้จากมุมมองของผู้เรียนอย่างเหมาะสม
4 ดีมากผลงานจัดการเรียนรู้ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของผู้เรียนได้ค่อนข้างชัด ผู้เรียนมีโอกาสคิด แลกเปลี่ยน และเรียนรู้ด้วยตนเองในหลายช่วง แม้บางส่วนยังไม่ต่อเนื่องเต็มที่
3 ดีผลงานมีการจัดกิจกรรมที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในระดับหนึ่ง แต่การมีส่วนร่วมนั้นยังไม่เชื่อมไปสู่การคิดหรือการสร้างความหมายของการเรียนรู้ได้ชัดทุกส่วน
2 พอใช้ผลงานมีกิจกรรมที่ทำให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมอยู่บ้าง แต่ยังเน้นการทำตามกิจกรรมมากกว่าการคิด การแลกเปลี่ยน หรือการเรียนรู้จากมุมมองของผู้เรียน
1 ควรปรับปรุงผลงานยังไม่สะท้อนการเรียนรู้เชิงรุกและการเป็นผู้เรียนศูนย์กลางอย่างชัดเจน ผู้เรียนยังมีบทบาทเป็นผู้รับกิจกรรมหรือรับสารเป็นส่วนใหญ่
4.4 ผลลัพธ์การเรียนรู้ (20 คะแนน)

แนวคิดสำคัญ: พิจารณาผลลัพธ์การเรียนรู้ที่เกิดขึ้นกับผู้เรียนทั้งด้านความรู้ ทักษะ และเจตคติหรือคุณลักษณะ (คุณธรรม) ว่าปรากฏอยู่ในจุดประสงค์การเรียนรู้ กระบวนการเรียนรู้ และผลที่คาดว่าจะเกิดขึ้นกับผู้เรียนอย่างชัดเจนเพียงใด รวมทั้งสะท้อนการเปลี่ยนแปลงภายในของผู้เรียน เช่น การกล้าคิด กล้าถาม การยอมรับความผิดพลาดในฐานะส่วนหนึ่งของการเรียนรู้ การคิดด้วยตนเอง และการกำกับตนเอง

ระดับคุณภาพคำอธิบาย
5 ดีเยี่ยมผลงานแสดงผลลัพธ์การเรียนรู้ด้านความรู้ ทักษะ และเจตคติหรือคุณลักษณะได้อย่างชัดเจน สอดคล้องกับกิจกรรมและกระบวนการเรียนรู้ และสะท้อนให้เห็นการพัฒนาผู้เรียนอย่างรอบด้าน ทั้งในด้านการกล้าคิด กล้าถาม การเรียนรู้จากความผิดพลาด การคิดด้วยตนเอง และการกำกับตนเอง
4 ดีมากผลงานแสดงผลลัพธ์การเรียนรู้ได้ค่อนข้างชัดเจน ทั้งในด้านความรู้ ทักษะ และเจตคติหรือคุณลักษณะ (คุณธรรม) รวมทั้งเริ่มเห็นผลลัพธ์ภายในของผู้เรียนในบางด้าน แม้บางด้านยังไม่เด่นชัดเต็มที่
3 ดีผลงานระบุผลลัพธ์การเรียนรู้ครอบคลุมหลายด้าน ทั้งความรู้ ทักษะ และคุณลักษณะในระดับหนึ่ง แต่ความเชื่อมโยงระหว่างผลลัพธ์กับกิจกรรมหรือกระบวนการเรียนรู้ยังไม่ชัดเจนทุกด้าน รวมทั้งผลลัพธ์ภายในของผู้เรียนยังไม่เด่นชัดมากนัก
2 พอใช้ผลงานระบุผลลัพธ์การเรียนรู้ค่อนข้างจำกัด หรือเน้นเพียงบางด้านเป็นหลัก เช่น ด้านความรู้ ขณะที่ด้านทักษะหรือคุณลักษณะยังปรากฏไม่ชัดเจน และยังไม่เห็นผลลัพธ์ภายในของผู้เรียนอย่างชัดเจน
1 ควรปรับปรุงผลงานยังไม่สะท้อนผลลัพธ์การเรียนรู้ทั้งด้านความรู้ ทักษะ และเจตคติหรือคุณลักษณะอย่างชัดเจน หรือมุ่งเน้นเพียงด้านความรู้เป็นหลักโดยไม่เห็นการพัฒนาผู้เรียนในมิติอื่น
4.5 การวัดและประเมินผล (10 คะแนน)

แนวคิดสำคัญ: พิจารณาความสอดคล้องของการวัดและประเมินผลกับจุดประสงค์การเรียนรู้ กระบวนการเรียนรู้ และผลลัพธ์ที่ต้องการพัฒนาผู้เรียน ทั้งด้านความรู้ ทักษะ และเจตคติหรือคุณลักษณะ ว่ามีความชัดเจน เหมาะสม และช่วยสะท้อนการเรียนรู้ของผู้เรียนได้เพียงใด

ระดับคุณภาพคำอธิบาย
5 ดีเยี่ยมผลงานกำหนดวิธีการวัดและประเมินผลได้ชัดเจน สอดคล้องกับจุดประสงค์ กิจกรรม และผลลัพธ์การเรียนรู้ ทั้งด้านความรู้ ทักษะ และเจตคติหรือคุณลักษณะ สามารถสะท้อนการเรียนรู้ของผู้เรียนได้อย่างรอบด้าน
4 ดีมากผลงานกำหนดวิธีการวัดและประเมินผลได้ค่อนข้างชัดเจน และสอดคล้องกับจุดประสงค์ กิจกรรม และผลลัพธ์การเรียนรู้ในหลายด้าน แม้บางส่วนยังไม่เด่นชัดเต็มที่
3 ดีผลงานมีการวัดและประเมินผลในระดับหนึ่ง และสอดคล้องกับการเรียนรู้บางด้าน แต่ความเชื่อมโยงกับผลลัพธ์การเรียนรู้ยังไม่ชัดเจนทุกส่วน
2 พอใช้ผลงานกำหนดการวัดและประเมินผลค่อนข้างจำกัด หรือเน้นเพียงบางด้านเป็นหลัก ขณะที่การสะท้อนผลการเรียนรู้ด้านทักษะหรือคุณลักษณะยังไม่ชัดเจน
1 ควรปรับปรุงผลงานยังไม่แสดงการวัดและประเมินผลที่ชัดเจน หรือการประเมินผลยังไม่สอดคล้องกับจุดประสงค์ กิจกรรม และผลลัพธ์การเรียนรู้ที่กำหนดไว้
4.6 หลักฐานสะท้อนผลจากครูและผู้เรียน (5 คะแนน)

แนวคิดสำคัญ: พิจารณาคุณภาพของหลักฐานสะท้อนผลจากครูและผู้เรียน ว่าสามารถแสดงให้เห็นการเรียนรู้ ความเปลี่ยนแปลง หรือผลที่เกิดขึ้นจากการจัดการเรียนรู้ด้วยกระบวนการโค้ชได้ชัดเจนเพียงใด ทั้งในด้านพฤติกรรมการเรียนรู้ วิธีคิด ความรู้สึกต่อการเรียนรู้ และการเติบโตภายในของผู้เรียน

ระดับคุณภาพคำอธิบาย
5 ดีเยี่ยมหลักฐานสะท้อนผลจากครูและผู้เรียนแสดงให้เห็นการเรียนรู้หรือความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นอย่างชัดเจน ทั้งในด้านพฤติกรรมการเรียนรู้ วิธีคิด ความมั่นใจ การกล้าถาม การสะท้อนตนเอง หรือการกำกับตนเอง มีความสอดคล้องกับแผนการจัดการเรียนรู้ และช่วยให้เห็นผลของกระบวนการโค้ชได้อย่างเป็นรูปธรรม
4 ดีมากหลักฐานสะท้อนผลจากครูและผู้เรียนแสดงให้เห็นผลที่เกิดขึ้นได้ค่อนข้างชัด และมีความสอดคล้องกับการจัดการเรียนรู้ รวมทั้งเริ่มเห็นการเปลี่ยนแปลงด้านพฤติกรรมการเรียนรู้หรือวิธีคิดของผู้เรียนในบางส่วน แม้บางส่วนยังไม่เด่นชัดเต็มที่
3 ดีหลักฐานสะท้อนผลช่วยให้เห็นผลการเรียนรู้หรือความเปลี่ยนแปลงในระดับหนึ่ง แต่รายละเอียดหรือความเชื่อมโยงกับกระบวนการเรียนรู้ยังไม่ชัดทุกส่วน รวมทั้งยังไม่เห็นผลลัพธ์ภายในของผู้เรียนอย่างเด่นชัด
2 พอใช้หลักฐานสะท้อนผลมีอยู่ในระดับจำกัด หรือสะท้อนผลได้เพียงบางด้าน ขณะที่ความเชื่อมโยงกับผลของกระบวนการโค้ชหรือความเปลี่ยนแปลงภายในของผู้เรียนยังไม่ชัดเจน
1 ควรปรับปรุงหลักฐานสะท้อนผลยังไม่ชัดเจน หรือยังไม่สามารถแสดงให้เห็นผลที่เกิดขึ้นจากการจัดการเรียนรู้ด้วยกระบวนการโค้ชได้อย่างเพียงพอ